TS BÙI NGỌC SƠN: Đường sắt cao tốc Bắc – Nam có thể đổi vận Việt Nam như Shinkansen đã làm với Nhật?

阮玉山：南北高速铁路能否像新干线改变日本一样，改变越南的国运？

VTC News | Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam liệu có thể trở thành “Shinkansen của Việt Nam” và tạo ra cú hích lịch sử cho nền kinh tế? Trong talkshow này, Bùi Ngọc Sơn phân tích những bài học lớn từ hơn 60 năm phát triển của Shinkansen Nhật Bản, từ tư duy quản trị quốc gia, văn hóa vận hành, chống đội vốn cho tới chiến lược công nghiệp hóa dài hạn.

Không chỉ là câu chuyện giao thông, dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam còn có thể quyết định tương lai kinh tế, đô thị, năng suất lao động và vị thế quốc gia của Việt Nam trong 20–30 năm tới. Nhưng nếu lựa chọn sai, đây cũng có thể trở thành gánh nặng khổng lồ. Việt Nam cần học gì từ Nhật Bản? Và đâu là điều quan trọng hơn cả tốc độ của đoàn tàu?

南北高速铁路能否成为“越南版新干线”，并为经济创造推动力？阮玉山分析日本新干线60多年发展历程中的重大经验教训，涉及国家治理思维、运营文化、成本控制以及长期的工业化战略。

南北高速铁路项目不仅仅是一个交通基础设施的故事，它还可能决定越南未来20至30年的经济、城市发展、劳动生产率和国家地位。但如果选择错误，这也有可能成为一个沉重的负担。越南需要向日本学习什么？比列车速度更重要的又是什么？

Nhu cầu cấp bách của Việt Nam và cơ hội dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu: Ông Bùi Ngọc Sơn cho rằng Việt Nam đang rất cần một lĩnh vực kinh tế đủ lớn để kéo nền kinh tế phát triển. Bối cảnh quan trọng là sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu đang có xu hướng dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc, và Việt Nam là một điểm đến quan trọng. Để hấp thụ hiệu quả sự dịch chuyển này, Việt Nam cần có "huyết mạch kinh tế" thông suốt, điều này khiến việc xây dựng đường sắt cao tốc Bắc - Nam trở thành một tất yếu, chứ không phải là một lựa chọn.

Lựa chọn tốc độ: 350km/h là "Rolls-Royce", 250km/h là "Mercedes": Tiến sĩ đặc biệt ủng hộ phương án tốc độ 250km/h. Ông chỉ ra rằng chi phí của phương án 350km/h cao hơn khoảng 30% so với 250km/h, đồng thời đòi hỏi công nghệ và yêu cầu bảo trì cực kỳ cao. Ông ví von: 250km/h là chiếc "Mercedes", còn 350km/h là chiếc "Rolls-Royce". Với nền kinh tế Việt Nam hiện tại, chơi "Rolls-Royce" sẽ tiêu tốn hết nguồn lực, không còn tiền để phát triển các lĩnh vực quan trọng khác (như điện lực, chip, giáo dục). Chọn tốc độ 250km/h vừa có thể nâng cao đáng kể hiệu quả logistics, thúc đẩy công nghiệp và du lịch, vừa không làm triệt tiêu ngành hàng không, chi phí lại bền vững hơn.

Khả năng chi trả và thực tế giá vé: Lấy ví dụ về Shinkansen của Nhật Bản (khoảng 5.000 đồng/km), giá vé một lượt từ Hà Nội vào TP.HCM sẽ vào khoảng 3 triệu đồng. Mức giá này là quá cao so với thu nhập của người dân bình thường (chỉ khoảng 10 triệu đồng/tháng). Ngược lại, nhờ nhà nước trợ cấp lớn, giá vé tàu cao tốc của Trung Quốc có thể thấp tới 1.000-1.800 đồng/km. Tiến sĩ nhấn mạnh cần phải khảo sát nhu cầu một cách chi tiết, nếu giá vé quá cao, dự án sẽ đối mặt với rủi ro không có người đi.

越南的紧迫需求与全球供应链转移机遇：阮玉山认为，越南目前迫切需要一个足够大的经济领域来拉动整体发展。同时，一个重要的背景是，全球生产和供应链正出现从中国转移出来的趋势，而越南是重要目的地。为了有效吸收这一转移，越南必须具备畅通的“经济血管”，这使得建设南北高铁成为一种必然选择，而非可选项。

速度选择：350km/h是“劳斯莱斯”，250km/h是“奔驰”：博士强烈倾向于选择时速250公里的方案。他指出，350公里方案的成本比250公里高出约30%，且技术、养护要求极高。他比喻说，250公里是“奔驰”，350公里是“劳斯莱斯”，以越南目前的经济水平，玩“劳斯莱斯”会耗尽资金，无力发展其他更重要的领域（如电力、芯片、教育）。选择250公里时速，既能大幅提升物流效率、促进工业与旅游，又不会扼杀航空业，成本更可持续。

经济承受力与票价现实：以日本新干线为例（每公里约5000越南盾），从河内到胡志明市单程票价约300万越南盾。这对于月收入仅一千万越南盾左右的普通民众来说，是无法承受的。相比之下，中国由于国家大量补贴，高铁票价可低至每公里1000-1800越南盾。博士强调，必须做详细的需求调查，如果票价过高，项目将面临无人乘坐的风险。

Bài học từ Trung Quốc: quy mô, hiệu quả và bẫy nợ: Tiến sĩ phân tích kỹ mô hình đường sắt cao tốc của Trung Quốc. Ông đánh giá cao quyết tâm và năng lực xây dựng mạng lưới lớn nhất thế giới (45.000 km) trong thời gian ngắn của Trung Quốc, nhờ sự thúc đẩy mạnh mẽ của nhà nước, quy mô thị trường lớn và ép các công ty nước ngoài chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra vấn đề nghiêm trọng: Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc đang gánh khoản nợ vượt 600 tỷ NDT (khoảng 6000 tỷ?), lượng khách hàng năm (173 triệu lượt) thậm chí còn thấp hơn Shinkansen Nhật Bản (183-184 triệu lượt), trong khi Shinkansen chỉ dài hơn 3.000 km, còn Trung Quốc là 45.000 km, dẫn đến thua lỗ khổng lồ. Ông cũng đề cập đến 26 nhà ga của Trung Quốc không có ai sử dụng, gọi đó là "bong bóng hạ tầng" – một bài học cảnh tỉnh mà Việt Nam phải ghi nhớ.

Những bài học phải rút ra: vị trí ga, tham nhũng và công nghệ tự chủ: Tiến sĩ cảnh báo rằng không phải cứ làm đường sắt là sẽ tạo ra lan tỏa kinh tế. Ông dẫn ví dụ 26 nhà ga không người của Trung Quốc để thấy tầm quan trọng của việc lựa chọn vị trí ga và kết nối đồng bộ. Ông nhấn mạnh rủi ro lớn nhất của Việt Nam là năng lực quản lý kém, đội vốn và lợi ích nhóm, đồng thời đề xuất nên cân nhắc để khu vực tư nhân (có kỷ luật tốt hơn) tham gia. Về lựa chọn công nghệ, ông đưa ra bốn yêu cầu cứng: phải chuyển giao toàn bộ công nghệ, phải sản xuất tại nhà máy trong nước, phải đào tạo tại chỗ, và sau khi làm chủ công nghệ phải có quyền xuất khẩu mà không bị ngăn cản. Ông đánh giá cao Hàn Quốc khi đã đàm phán cứng rắn để có được toàn bộ công nghệ từ Pháp và hiện đã bắt đầu xuất khẩu tàu cao tốc.

中国的经验教训：规模、效率与债务陷阱：博士详细分析了中国高铁模式。他肯定了中国在短时间内建成全球最大高铁网（4.5万公里）的决心和能力，这得益于国家强力推动、市场规模巨大以及通过谈判迫使外国企业转让技术。然而，他也指出其严重问题：中国国铁集团债务已超6000亿人民币，年客流量（1.73亿人次）甚至低于日本新干线（1.83亿人次），但新干线里程仅3000多公里，而中国是4.5万公里，导致巨额亏损。他还提到中国有26个高铁站建成后无人使用，这属于“基础设施泡沫”，是越南必须警惕的前车之鉴。

必须吸取的教训：选址、腐败与自主技术：博士警告，高铁并非建成就自动产生经济效益。他举出中国有26个空荡高铁站的例子，说明站点选址和配套连接至关重要。他强调越南最大的风险是项目管理能力差、成本超支和利益集团问题，建议应考虑让更有纪律的私营部门参与。在技术选择上，他提出四项硬性要求：必须全面转让技术、必须在本土建厂生产、必须进行本地培训、未来自主发展后必须拥有出口权而不受限制。他赞赏韩国通过强硬谈判从法国手中获得了完整技术，现已开始出口高铁。

日本模式的精髓与越南的最终选择：博士认为，日本新干线的成功不仅在于技术，更在于其市场导向、注重效益和精益求精的文化。日本用了60多年只建了3300多公里，因为其决策基于“是否需要”，而非“能否做到”。而中国模式更侧重于规模、速度和国家战略。对于越南，博士总结道，高铁必须建，但速度和模式的选择将决定未来：选择250公里时速，越南将成为物流强国，工业、旅游和服务业全面发展；若贪图350公里的虚名，则可能背负上无法承受的债务，拖累国家几十年的发展。他强调，在决策前，必须冷静计算成本、收益、谁来承担、谁来受益，以及未来如何养护。

以下是越南网友的评论：

ainamluu6137
1 trong những tiến sĩ tại việt nam mà tôi thấy có những nhìn nhận rất chuyên sâu, thực tế, đúng chất 1 nhà tư bản ko sĩ diện hão. rất nể phục chuyên môn của ông

他是越南为数不多的博士之一，我看他的见解非常深刻、务实，十足像个不虚荣的资本家。我很佩服他的专业水平。

ngocminhvu5553
TS Bùi ngọc Sơn phải là người trong ban cố vấn chính phủ là rất tốt.

阮玉山博士最好能进政府顾问团，那对越南就太好了。

bimattiktok8927
Xem xong seri của Tiến sĩ Sơn mở mang ra rất nhiều. Cảm ơn VTC đã mời ông ấy.

看完山博士的整个系列节目，我开阔了很多眼界。

Saigon75-r6t
Đây là một trí thức hiêm hoi mà vn dang có được

这是越南难得拥有的一位知识分子。

machtrinh
Lâu nay cháu nghe TS bình luận các nước trên thế giới nhiều, hôm nay cháu mới nghe TS nói về nhà mình. Thực sự nghe tới đâu sáng mắt tới đó! Nghe TS nói 1h bằng học cả năm.

以前我常听博士评论世界各国，今天第一次听他讲越南。真是听一点就明白一点！听博士讲一小时，胜过自己学一年。

tannguyenhuu7599
TS phân tích rất thực tế và hay, rất mong chính phủ chốt được phương án phù hợp với ngắn hạn và dài hạn tối ưu nhất cho đất nước.

博士分析得非常实际又精彩，非常希望政府能敲定一个最适合国家短期和长期发展的方案。

LãngtửLãngtử-q2q
Giá lúa tươi hiện tại 5000đ/kg, đi từ hà nội vào Sài Gòn mất toi 6 tạ lúa, lượt về nữa là mất hơn 1 tấn, thế là đi sài gòn về mất toi mẫu lúa

现在鲜稻谷价格5000盾/公斤。从河内到西贡一趟就要损失6担稻谷，来回一趟就损失超过1吨。这样去趟西贡回来，一亩田的稻谷就白瞎了。

SơnNguyễnĐức-u1i
Đề bạt tiến sỹ Bùi ngọc Sơn làm trưởng ban chính sách và chiến lược ngay
Phải nói trình độ của ngài rất cao , kiến thức rất rộng,
Ngài chỉ là một chuyên gia thì rất phí một hiền tài uyên bác

应该马上提拔阮玉山博士当政策与战略委员会主任。不得不说他的水平非常高，知识非常渊博。如果他只做个专家，那真是浪费了一位渊博的贤才。

lamvu3038
Tôi rất tôn trọng kiến thức toàn diện sâu sắc của ts Sơn. Đây là ts có giá trị thực, đặc biệt dám nhìn thẳng ko tô hồng để chỉ ra những thuận lợi và khó khăn để tìm phương án toits nhất. Ko lợi ích nhóm, hết lòng vì nghĩa chung của dân tộc Việt

我非常尊重山博士全面而深刻的知识。这是位有真正价值的博士，尤其敢于直面现实、不粉饰太平，指出利弊以寻找最佳方案。没有小团体利益，全心全意为越南民族的共同大义。

nguyentheanh3857
Tôi ở Nhật 16 năm, trừ khi đi công tác được công tỷ trả tiền còn rất hiếm khi đi shinkansen vì giá quá đắt. Thế nên mọi người nên bỏ ý tưởng nhận lương VN mà hàng ngày đi làm bằng shinkansen đi. Cái hệ thống Shinkansen của Nhật nó không kinh khủng bằng hệ thống tàu thường của nó đâu.

我在日本16年了，除非是出差公司出钱，否则我很少坐新干线，因为票价太贵。所以大家还是放弃拿着越南工资、每天坐新干线上下班的想法吧。日本的新干线系统，其实没有它的普通铁路系统那么厉害。

cuongvumanh3004

Tiến sĩ rất tuyệt vời, nhiều người như ông thì Việt Nam nhanh thành cường quốc lắm.

博士非常棒。如果多有几位像他这样的人，越南很快就会成为强国。

LeDinh-w8q3k
Chuẩn. Nhưng VN bây giờ điện cho công nghiệp còn chưa đủ, sao gánh được tàu cao tốc, nhà máy dữ liệu AI.

说得对。但越南现在工业用电都不够，怎么扛得起高铁、AI数据中心？

LongPham-ik3qf
Nhà đài nên làm chương trình về VN có bao nhiêu chợ xây xong không có người vào buôn bán dẫn đến lãng phí nguồn lực quốc gia

电视台应该做个节目，讲讲越南有多少市场建好了却没人去经商，造成国家资源浪费。

hongnguyenvan5983
Ở TQ vẫn tồn tại đường sắt bình thường song song với đường sắt tốc độ cao,. Người dân đi rất đông trên tuyến đường sắt cũ....... rất đáng suy nghĩ ?

在中国，普通铁路和高速铁路是并存的。坐普通火车的人非常多，这很值得思考吧？

NgọcHưởngChề-s3g
Tàu cao giá vé mà cao hơn máy bay thì chắc chắn là rất ít người đi

高铁如果票价高于飞机，那肯定很少有人坐。

ThiToNgaNguyen-q5b
Tiến Sĩ là chuyên gia kinh tế mà, chúng ta phải có công nghệ trong tay để khỏi phải lệ thuộc vào nước khác. Những lời khuyên của Tiến sĩ là quá đúng ạ

博士是经济专家呀。我们必须掌握技术在手，才能不依赖别国。博士的建议非常正确。

Daydreamjkk
T S Sơn phân tích rất đúng như ở Đức có nền kinh tế sếp thứ ba thế giới nhưng tàu nhanh của họ cũng chỉ 200km trên h

山博士分析得很对，比如德国经济排世界第三，但他们的快车时速也只有200公里。

phamson1692
Tiền đó phát triển công nghệ , giáo dục, phát triển con người đào tạo trọng dụng nhân tài, an sinh tốt hơn

那笔钱应该用来发展科技、教育、开发人力、培养重用人才、改善民生福利。

NghiaHo-h7v
Nghe nói đường sắt này cũng 3 năm nay rồi mà cũng chưa xong, gặp TQ nó đã xây xong từ lâu... xây xong ds này chắc cũng máy chục ông vào lò

听说这条铁路也搞了三年了还没完。要是中国，人家早就建好了，这条铁路建完，估计得有几十号人进局子。

lamlequang6280
TS Sơn chỉ nhìn nhận ở góc độ kinh tế thôi. Trong khi đó, đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là dự án đại khổng lồ, tầm nhìn trăm năm, tác động cả xã hội, quốc phòng-an ninh….., vì vậy bàn mãi (đã mấy chục năm) đến giờ Trung ương vẫn chưa quyết.
Mấy diễn đàn này, chỉ là những diễn đàn tự do thôi, còn Nhà nước đã và đang tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo…..
Hình thù Việt Nam dài ngoằng như này, dân đông, kinh tế đang lên…… thì làm dự án này là cần thiết.
Tôi ủng hộ làm loại 250km/h.

山博士只是从经济角度去看。而南北高铁是超级巨无霸项目，百年愿景，影响社会、国防安全……所以中央讨论了几十年，到现在还没决定。

这几个论坛只是自由论坛罢了。而国家已经在组织多次大会和研讨会

越南国土形状这么狭长，人口多，经济正在上升，做这个项目是必要的。

我支持修建时速250公里的那种高铁。

ĐứcSángLê-m2g
Tiến sĩ Sơn Bình luận về dự án cao tốc rất đúng rất hay có tầm nhìn bao quát và bền vững rất mong các cơ quan chức năng nghiên cứu để Việt Nam có một dự án đường sắt Cao tốc tuyệt vời phục vụ hạnh phúc của nhân dân

山博士评论高铁项目非常正确、非常好，有全局和可持续的视野。非常希望职能部门研究，让越南有一个服务于人民幸福的、卓越的高铁项目。

MinhNhat-f6e2y
Tiến sĩ tầm nhìn, nhận định quá sâu sắc. Từ ngày ông lên vtc t xem ytb nhiều, học hỏi được nhiều kiến thức hữu ích

博士有远见，判断极其深刻。自从他上了VTC，我看油管都变多了，学到了很多有用的知识。

VanphucNguyen-f1f
TS ngọc sơn nói đúng đấy, mình sống ở đức lâu rồi. đất nước đức rất giàu có nhưng họ đâu cần đường tàu cao tốc trên 300km.
nếu Vietnam xây đường tàu cao tốc 300km vn se khong co tien de nuoi no dau. ý mình nói là tiền đề bảo hành bảo dưỡng. nói chung TSngọc sơn nói đúng. phải tính toán cho phù hợp với kinh tế cua việt nam.
dân VN thu nhập còn thấp lắm
cảm ơn tiến sĩ Sơn

玉山博士说得对。我在德国生活很久了。德国很富有，但他们也不需要时速300公里以上的高铁。

如果越南建300公里时速的高铁，会没钱养它的。我说的是保修养护的钱。总之玉山博士说得对。必须根据越南的经济情况来算。

越南老百姓收入还很低。谢谢山博士。

danhsi3222
Nghe Tiến sĩ giảng giãi. Tôi đồng tình và nghĩ: Liệu chúng ta có như 1 người xây dựng cho mình một kế hoạch phát triển kinh tế hoành tráng,đồ sộ dựa trên việc mượn tièn ngườ khác để mua vé số và hứa trả khi trúng giải độc đắc hoặc con cháu sẽ thanh toán khoản nợ đó dù lúc đó nó không có. gì ăn để sống.

听博士讲解。我同意并思考：我们是否像这样一个人——他为自己制定了一个宏伟的经济计划，靠借钱买彩票，许诺中了头奖就还钱，或者说子孙会还那笔债，尽管到时候子孙连吃饭的东西都没有。

selleverest92
Phân tích của TS rất chi tiết, rất là rõ ràng về hiệu quả nhất là tính kinh tế. Liệu cơm gắp mắm là điều ông bà đã dạy tránh chạy theo yếu tố hoành tráng mà không hiệu quả để lại gánh nặng cho các thế hệ sau.

博士的分析非常详细，关于效益尤其是经济效益讲得很清楚。“看菜吃饭”是老祖宗教的，要避免追求宏大而无实效，给后代留下负担。

minhvuvan114
Rất lý thú khi nghe bài này. Tôi thích cách phản biện. Không hiểu mỗi khi cơ quan quyền lực quyết định các dự án như sân bay, cảng lớn, đường sắt tốc độ cao có nghe được các ý kiến phản biện thẳng thắn không? Tính toán không đầy đủ hiệu quả kinh tế, kỹ thuật, khả năng quản lý của chúng ta còn yếu là vấn đề cần quan tâm. Nếu dự án lớn cứ để sảy ra sai sót như sân bay Long Thành, đến như 2 dự án bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức thật lo ngại

我喜欢这种辩驳的方式。不知道每次权力机关决定机场、大型港口、高铁这类项目时，能不能听到坦率的反对意见？对经济效益、技术、我们尚薄弱的管理能力计算不充分，是值得关注的问题。如果大项目总像隆城机场那样出纰漏，甚至像白梅医院、越德医院那两个项目那样，那真让人担忧。

继续阅读：南北高铁   越南   新干线   中国高铁

此文由 三泰虎 编辑，未经允许不得转载！：首页 > 资讯 » 越南博士详细分析中国高铁模式，我们的南北高铁能否像新干线改变日本一样，改变越南的国运